外网天堂

Alkohol, zdrowie psychiczne i mózg

Alcohol, mental health and the brain

Below is a Polish translation of our information resource on alcohol, mental health and the brain. You can also view our other Polish translations.

Zastrze?enie

Prosimy o uwa?ne przeczytanie zastrze?enia, które towarzyszy poszczególnym t?umaczeniom. Wyja?niono w nim, ?e College nie mo?e zagwarantowa? jako?ci t?umaczeń ani tego, ?e informacje s? w ka?dym przypadku aktualne.

Niniejszy dokument zawiera informacje dotycz?ce alkoholu i jego wp?ywu na mózg i zdrowie psychiczne. Jest przeznaczony dla osób doros?ych, które chc? wiedzie? wi?cej na temat alkoholu, s? uzale?nione od alkoholu lub znaj? osob? uzale?nion?.

Informacje te dotycz? nast?puj?cych kwestii:

  • Czym jest alkohol?
  • Jak wp?ywa na mózg?
  • Jak wp?ywa na zdrowie psychiczne?
  • Uzale?nienie od alkoholu
  • Uszkodzenia mózgu spowodowane nadu?ywaniem alkoholu
  • Jak ustali?, ile wypijasz?
  • Jak uzyska? pomoc, gdy pijesz za du?o?

Czym jest alkohol?

Alkohol (okre?lany równie? nazwami ?etanol” lub ?alkohol etylowy”) to substancja, która po przenikni?ciu do krwiobiegu mo?e przedosta? si? do ka?dego narz?du organizmu.

Napoje zawieraj?ce alkohol okre?la si? mianem napojów alkoholowych. Dost?pnych jest wiele ró?nych rodzajów napojów alkoholowych, które produkuje si? na ró?ne sposoby i które zawieraj? szereg innych sk?adników. Ogólnie jednak mo?na je podzieli? na nast?puj?ce kategorie:

  • piwo i cydr
  • wino
  • napoje wysokoalkoholowe (takie jak wódka, gin lub whisky).

Napoje alkoholowe charakteryzuj? si? ró?n? ?moc?” alkoholu. Oznacza to, ?e niektóre napoje alkoholowe oddzia?uj? na organizm intensywniej ni? inne.

W Wielkiej Brytanii legalnie mog? kupowa? i pi? alkohol osoby doros?e powy?ej 18 roku ?ycia. Ogólnie rzecz bior?c, spo?ywanie i zakup alkoholu przez m?odzie? poni?ej 18 roku ?ycia jest nielegalne. Wi?cej informacji na temat przepisów dotycz?cych alkoholu mo?na znale?? .

Dlaczego ludzie pij? alkohol?

W badaniu przeprowadzonym w?ród mieszkańców Anglii z 2021 r. niemal po?owa zapytanych stwierdzi?a, ?e przynajmniej raz w tygodniu pije alkohol.

Ludzie pij? alkohol z wielu ró?nych powodów. Niektórzy pij? alkohol w czasie zabawy lub dla rozlu?nienia. Pozostali pij? alkohol, próbuj?c upora? si? z ?yciowymi trudno?ciami.

Alkohol ró?nie oddzia?uje na ludzi. Cz??? osób uwa?a, ?e mog? co jakich czas napi? si? alkoholu i sprawia im to przyjemno?? oraz, ?e nie b?dzie to mia?o na nich negatywnego wp?ywu. Pozostali staraj? si? nie pi? za du?o lub nie robi? podczas spo?ywania alkoholu rzeczy, których b?d? pó?niej ?a?owa?.

Niektóre osoby decyduj? si? w ogóle nie pi? alkoholu. Takie podej?cie mo?e wynika? z wielu ró?nych powodów:

  • nie lubi? by? pod wp?ywem alkoholu,
  • nie lubi? smaku alkoholu,
  • alkohol sprawia, ?e czuj? md?o?ci lub staj? si? senni,
  • chc? zachowa? zdrowie,
  • z powodów religijnych.

Cz??? ludzi po prostu decyduje si? nie spo?ywa? alkoholu.

Jak sprawdzi?, jak? moc maj? napoje alkoholowe?

Istniej? dwa sposoby oceny mocy napojów alkoholowych:

  • Jednostki – jednostki opracowano, aby u?atwi? spo?ywaj?cym okre?lenie wypijanej ilo?ci. Pomiaru jednostek w ró?nych krajach dokonuje si? na ró?ne sposoby. W Wielkiej Brytanii jedna jednostka to 10 ml (lub 8 g) czystego alkoholu.
  • Alkohol wyra?any obj?to?ciowo, czyli ABV – oznacza, ile czystego alkoholu znajduje si? w napoju alkoholowym.

Przyk?ad

Masz butelk? wina o pojemno?ci 750 ml lub 75 cl. Na butelce napisano, ?e ma ABV 12%, co oznacza, ?e butelka zawiera 12% czystego alkoholu. Ta butelka wina zawiera 9 jednostek.

Dla porównania, butelka wódki o pojemno?ci 100 ml lub 10 cl zwykle ma ABV 40%, co oznacza, ?e zawiera 40 jednostek. Tabela zawieraj?ca jednostki i ABV w ró?nych napojach alkoholowych znajduje si? w przewodniku po jednostkach alkoholu znajduj?cym si? na końcu tego dokumentu.

A diagram showing the volume, alcohol content and units of wine and vodka, in Polish

Jak? ilo?? alkoholu mo?na spo?y? bezpiecznie?

Nie istnieje ?bezpieczny” poziom spo?ycia alkoholu, poniewa? ka?dy ludzki organizm zachowuje si? inaczej. Nigdy nie mo?emy przewidzie? dok?adnie, jaki wp?yw b?dzie mia? alkohol na dan? osob?.

Doros?ym pij?cym alkohol zaleca si? ograniczanie ryzyka wyst?pienia powik?ań i wypijanie nie wi?cej ni? 14 jednostek alkoholu na tydzień. Odpowiada to:

  • 5 kuflom piwa o zawarto?ci alkoholu poni?ej 3% lub
  • 10 ma?ym (125 ml) kieliszkom wina o zawarto?ci alkoholu 12%.

Jednostki nale?y roz?o?y? na przestrzeni tygodnia, z uwzgl?dnieniem dni pomi?dzy nimi, w których alkohol nie jest spo?ywany.

Nale?y stara? si? unika? ?picia na umór”. Oznacza to wypijanie ponad 8 jednostek dziennie w przypadku m??czyzn i ponad 6 jednostek dziennie w przypadku kobiet.

Jak mo?na unikn?? wypicia za du?o?

Je?li uwa?asz, ?e zaczynasz wypija? za du?o i chcesz zyska? wi?ksz? kontrol? nad ilo?ci? wypijanego alkoholu:

  • Wyznacz sobie cele, aby z czasem zmniejszy? ilo?? wypijanego alkoholu.
  • Unikaj sp?dzania czasu z osobami lub w otoczeniach, które zach?caj? do bardziej intensywnego picia.
  • Pij napoje o ni?szej mocy, takie jak piwa lub wina o niskiej zawarto?ci alkoholu lub bezalkoholowe.
  • Pomy?l o rozrywkach, które nie polegaj? na spo?ywaniu alkoholu.
  • Popro? o pomoc partnera/partnerk? lub kogo? z grona przyjació?. Mo?ecie wspólnie uzgodni? cele i ?ledzi? post?py, korzystaj?c z narz?dzia do kontrolowania ilo?ci alkoholu znajduj?cym si? na końcu niniejszego dokumentu.
  • Porozmawiaj o tym ze swoim lekarzem rodzinnym. U wielu osób ten prosty krok pomaga ograniczy? ilo?? spo?ywanego alkoholu.

Wyznaczaj?c cele s?u??ce kontrolowaniu spo?ywania alkoholu, staraj si?, aby by?y precyzyjne, mierzalne, osi?galne i realistyczne, a tak?e wyznacz sobie czasowe ramy ich realizacji. Dzi?ki temu b?dziesz mie? wi?ksz? szans? na osi?gni?cie swoich celów.

Czy alkohol dzia?a inaczej na osoby starsze?

W miar? starzenia si? nasze cia?a ulegaj? zmianie i wolniej rozk?adaj? alkohol. Mo?e to sprawi?, ?e osoby starsze stan? si? bardziej wra?liwe na dzia?anie alkoholu.

Jest kilka objawów, które mog? oznacza?, ?e picie alkoholu jest bardziej niebezpieczne u osób starszych, na przyk?ad:

  • Problemy zdrowotne – u osób starszych wi?ksze jest prawdopodobieństwo wyst?pienia innych problemów zdrowotnych. Te czynniki mog? sprawi?, ?e b?d? bardziej podatne na dzia?anie alkoholu.
  • Ryzyko upadków – zwykle wraz z wiekiem pogarsza si? nasz czas reakcji i zmys? równowagi. Alkohol mo?e prowadzi? do wi?kszych problemów ze stabilno?ci?, dlatego po spo?yciu alkoholu osoby starsze mog? si? cz??ciej przewraca?.
  • Leki – osoby starsze cz??ciej stosuj? niektóre leki, mog?ce wchodzi? w interakcje z alkoholem i powodowa? zagro?enie. Przyk?adowo, je?li spo?ywasz alkohol i przyjmujesz leki rozrzedzaj?ce krew, mo?e to zwi?kszy? ryzyko krwawienia w przypadku urazu. A je?li pijesz alkohol podczas przyjmowania niektórych antybiotyków, mo?e to spowodowa?, ?e poczujesz si? naprawd? ?le.
  • Zapominanie – czasami, gdy ludzie coraz cz??ciej zapominaj? lub rozwija si? u nich demencja, zapominaj?, ile wypili alkoholu. Je?li tak si? stanie w Twoim przypadku, mo?esz wypi? wi?cej alkoholu, nie zdaj?c sobie z tego sprawy.

Decyzja o piciu alkoholu jest decyzj? samodzielnie podejmowan?. B?dzie zale?na od szeregu ró?nych czynników. Je?li obawiasz si?, ?e alkohol mo?e mie? wp?yw na Twoje zdrowie lub mo?e wchodzi? w interakcj? z przyjmowanymi lekami, porozmawiaj ze swoim lekarzem.

Jak alkohol wp?ywa na mózg?

Alkohol ma wp?yw na dzia?anie substancji chemicznych w mózgu zwanych ?neuroprzeka?nikami”. G?ównymi neuroprzeka?nikami, na które wp?yw ma alkohol, s? GABA i glutaminian. Dzia?aj? one w sposób synergiczny.

  • GABA ?uspokaja” mózg i organizm. Alkohol intensyfikuje dzia?anie GABA, dlatego przy ma?ych st??eniach mo?e powodowa? wi?kszy spokój lub ograniczy? niepokój.
  • Glutaminian ?pobudza” mózg i cia?o. Alkohol powoduje os?abienie dzia?ania glutaminianu, wi?c jego spo?ywanie mo?e powodowa? zmniejszenie czujno?ci.

Alkohol mo?e równie? zmniejszy? wch?anianie witamin i innych niezb?dnych sk?adników od?ywczych, takich jak tiamina i magnez, których nasz mózg potrzebuje do prawid?owego funkcjonowania.

Jak alkohol wp?ywa na zdrowie psychiczne?

Picie alkoholu mo?e w ró?ny negatywny sposób wp?ywa? na zdrowie psychiczne.

  • W przypadku wypijania du?ych ilo?ci lub codziennego picia mo?e to z biegiem czasu mie? negatywny wp?yw na Twój nastrój. Dodatkowe informacje o tym, dlaczego tak si? dzieje, znajduj? si? w dalszej cz??ci niniejszego dokumentu.
  • Je?li masz problemy ze zdrowiem psychicznym lub zdiagnozowano u Ciebie chorob? psychiczn?, spo?ywanie alkoholu mo?e znacznie pogorszy? ten stan. Picie alkoholu mo?e równie? zwi?ksza? ryzyko dokonywania samookaleczeń i samobójstwa.
  • Je?li masz ju? problemy psychiczne, mo?esz si?ga? po alkohol, aby poczu? si? lepiej. Skutek mo?e by? jednak ca?kowicie odwrotny.

Dlaczego alkohol wp?ywa na zdrowie psychiczne?

Istnieje wiele powodów, dla których spo?ywanie alkoholu mo?e mie? negatywny wp?yw na zdrowie psychiczne, w tym:

  • Chemia mózgu – alkohol wp?ywa na chemi? mózgu, zwi?kszaj?c prawdopodobieństwo depresji, zaburzeń l?kowych i zachowań o charakterze impulsywnym.
  • Kac — je?li masz kaca, mo?e on powodowa? z?e samopoczucie, niepokój i podenerwowanie. Je?li takie zachowania zdarzaj? si? regularnie, mog? mie? negatywny wp?yw na zdrowie psychiczne.
  • ?yciowe wyzwania – je?li dojdzie do Ciebie do rozwini?cia si? problemu alkoholowego, ?ycie mo?e okaza? si? trudniejsze. Spo?ywanie alkoholu mo?e mie? wp?yw na Twoje relacje, prac?, przyja?nie lub aktywno?? seksualn?.

Czy moje zdrowie psychiczne ulegnie poprawie, je?li przestan? pi? lub ogranicz? spo?ycie?

Zasadniczo, ograniczenie lub zaprzestanie spo?ycia alkoholu mo?e mie? pozytywny wp?yw na zdrowie psychiczne. Je?li picie alkoholu powoduje u Ciebie z?e samopoczucie, po kilku tygodniach zaprzestania picia mo?esz poczu? si? lepiej fizycznie i psychicznie. Jednak zwi?zek mi?dzy alkoholem a zdrowiem psychicznym jest skomplikowany, szczególnie w przypadku osób, które do?wiadczy?y traumy i potrzebuj? pomocy, aby upora? si? z podstawowymi wyzwaniami, by zaprzesta? spo?ywa? alkohol.

Je?li masz trudno?ci z zaprzestaniem spo?ywania alkoholu lub je?li alkohol negatywnie wp?ywa na Twoje zdrowie psychiczne, porozmawiaj ze swoim lekarzem. Mo?e istnie? inna przyczyna problemów o charakterze psychicznym, w zwi?zku z czym mo?esz potrzebowa? dodatkowej pomocy. Na przyk?ad przy pomocy psychoterapii lub zastosowania leków.

Czy mog? pi? alkohol, je?li zdiagnozowano u mnie chorob? psychiczn??

Je?li cierpisz na chorob? psychiczn? lub borykasz si? z problemami o charakterze psychicznym, a obecnie nie pijesz alkoholu, najlepiej w ogóle nie zaczynaj. Spo?ywanie alkoholu w przypadku choroby psychicznej mo?e mie? negatywny wp?yw na nastrój i potencjalnie zintensyfikowa? problemy. Mo?e równie? zaburza? dzia?anie niektórych leków.

Je?li masz ju? problemy ze zdrowiem psychicznym lub zdiagnozowano u Ciebie chorob? psychiczn?, porozmawiaj ze swoim lekarzem o skutkach spo?ywania przez Ciebie alkoholu. Je?li przyjmujesz okre?lone leki, Twój lekarz mo?e zaleci? Ci odst?pienie od spo?ywania alkoholu.

Jakie s? krótkotrwa?e skutki picia alkoholu?

Alkohol mo?e mie? pozytywne skutki. Przy niskiej konsumpcji mo?e dawa? poczucie:

  • szcz??cia,
  • spokoju,
  • rozmowno?ci,
  • pewno?ci siebie.

Alkohol mo?e równie? mie? potencjalnie k?opotliwe lub niebezpieczne dzia?anie, w tym powodowa?:

  • uczucie senno?ci,
  • niezdarne zachowania,
  • be?kotliwo??.

Im wi?cej alkoholu wypijesz, tym wi?kszy mo?e to mie? wp?yw na panowanie nad sob? i ocen? sytuacji. Mo?e to oznacza?, ?e:

  • robisz rzeczy, których normalnie by? nie zrobi?(a),
  • mówisz rzeczy, których zwykle by? nie wypowiedzia?(a),
  • decydujesz si? na czynno?ci niebezpieczne lub lekkomy?lne,
  • zapominasz, co zrobi?e?(-a?), kiedy pi?e?(-a?) alkohol,
  • nast?pnego dnia masz kaca.

Alkohol ró?nie oddzia?uje na ludzi. Niektórzy zauwa?aj?, ?e takie rzeczy dziej? si? nawet wtedy, gdy nie pij? cz?sto lub w du?ych ilo?ciach.

Kac

Kac pojawia si?, gdy pijesz i przestajesz pi?, a poziom alkoholu w Twoim organizmie spada. Dzieje si? to kilka godzin przerwy w spo?ywaniu alkoholu, ale mo?esz tego nie zauwa?y?, dopóki si? nie obudzisz. Je?li masz kaca, mo?e si? okaza?, ?e:

  • boli Ci? g?owa,
  • czujesz si? ?le,
  • nie sypiasz dobrze,
  • odczuwasz rozdra?nienie i niepokój.

Te odczucia wywo?uj? alkohol i inne substancje chemiczne znajduj?ce si? w napojach alkoholowych, które powoduj? odwodnienie i spadek poziomu cukru we krwi.

Nie istnieje sposób na ca?kowite pozbycie si? kaca. Nale?y jednak pi? wod? i unika? picia alkoholu, dopóki organizm nie b?dzie mia? czasu, by si? prawid?owo zregenerowa?.

Je?li po piciu alkoholu nie masz objawów kaca, to niekoniecznie dobry objaw. Brak kaca mo?e by? oznak?, ?e organizm przyzwyczai? si? do cz?stego picia i mo?e oznacza?, ?e uzale?ni?e? si? od alkoholu.

Za?mienie

Do za?mienia dochodzi, gdy wypijesz du?o alkoholu w krótkim czasie i nie b?dziesz w stanie przypomnie? sobie, co si? wydarzy?o po jego spo?yciu. Mo?esz nie pami?ta? swoich s?ów lub zachowań, a nawet miejsca przebywania. Podczas za?mienia mo?esz zrobi? rzeczy, których pó?niej b?dziesz ?a?owa?, znale?? si? w niebezpiecznej sytuacji lub znale?? si? w sytuacji, w której inni mog? Ci zrobi? krzywd?.

Do za?mień dochodzi, poniewa? alkohol uniemo?liwia mózgowi tworzenie nowych wspomnień. Za?mienie to ostrze?enie, ?e pijesz za du?o. Jest to równie? wczesny sygna? post?puj?cego uszkadzania mózgu i potencjalnego uzale?nienia od alkoholu.

Zatrucie alkoholowe

Zatrucie alkoholowe wyst?puje, gdy wypijesz ilo?? alkoholu, która sprawi, ?e poziom alkoholu w organizmie staje si? niebezpieczny. Zatrucie alkoholowe mo?e prowadzi? do spowolnienia oddechu, spowodowa? utrat? przytomno?ci lub drgawki i mo?e by? potencjalnie ?miertelne.

Na stronie internetowej NHS znajduje si? lista oznak wskazuj?cych, ?e Ty lub kto?, kogo znasz, .

Je?li uwa?asz, ?e Ty lub kto?, kogo znasz, ma zatrucie alkoholowe, natychmiast zadzwoń pod numer 999.

Jakie s? d?ugoterminowe skutki picia alkoholu?

Alkohol a organizm

Je?li pijesz du?o alkoholu lub pijesz cz?sto przez d?ugi czas,nara?asz si? w wi?kszym stopniu na wyst?powanie:

  • fizycznych urazów,
  • wysokiego ci?nienia krwi,
  • niewydolno?ci serca,
  • udaru,
  • zachorowanie na zapalenie trzustki – w tym miejscu dochodzi do stanu zapalnego i uszkodzenia trzustki,
  • zachorowania na chorob? w?troby – schorzenia w?troby spowodowane alkoholem przebiegaj? etapowo. Mog? prowadzi? do trwa?ego uszkodzenia w?troby i nowotworów bliznowatych,
  • w tym raka w?troby, jamy ustnej, g?owy i szyi, piersi i jelit.
  • problemów seksualnych, takich jak impotencja lub przedwczesny wytrysk,
  • niep?odno?ci.
  • Uszkodzenie mózgu – patrz cz??? po?wi?cona uszkodzeniom mózgu zwi?zanym z alkoholem w dalszej cz??ci niniejszego dokumentu.

Uzale?nienie od alkoholu

Uzale?nienie od alkoholu jest równie? znane jako zale?no?? od alkoholu lub alkoholizm. Osob? w stanie uzale?nienia od alkoholu czasami okre?la si? mianem ?alkoholika”. Niektóre z tych terminów s? cz?sto uwa?ane za stygmatyzuj?ce.

Oko?o 1 na 100 doros?ych mieszkańców Wielkiej Brytanii jest uzale?niony od alkoholu. Je?li jeste? uzale?niony od alkoholu, mo?esz:

  • odczuwa? siln? potrzeb? wypicia alkoholu,
  • mie? trudno?ci z kontrolowaniem ilo?ci wypijanego alkoholu,
  • nadal pi?, nawet je?li ma to negatywny wp?yw na Twoje ?ycie.

Nie musisz pi? okre?lonej ilo?ci alkoholu ani pi? przez ca?y czas, aby si? od niego uzale?ni?.

U niektórych osób uzale?nionych od alkoholu mog? wyst?pi? tak?e objawy fizyczne, takie jak:

  • Zwi?kszenie tolerancji na alkohol - je?li regularnie wypijasz du?e ilo?ci alkoholu, z czasem Twój mózg przestanie reagowa? na jego pozytywne skutki. B?dziesz musia?(a) wypi? wi?cej alkoholu lub alkohol mocniejszy, aby uzyska? podobne efekty, jak wcze?niej. Oznacza to, ?e zwi?kszy?a si? u ciebie ?tolerancja” na alkohol.
  • Objawy odstawienia – uzale?nienie od alkoholu zak?óci w Twoim mózgu równowag? pomi?dzy neuroprzeka?nikami GABA i glutaminianu. Oznacza to, ?e je?li nagle przestaniesz lub ograniczysz spo?ywanie alkoholu, Twój mózg zareaguje zbyt intensywnie. Mo?e to prowadzi? do odczuwania niepokoju, dra?liwo?ci, wyst?powania dr?enia i pocenia si?. Takie objawy okre?lamy mianem objawów odstawienia.

Zespó? odstawienia alkoholu

Zespó? odstawienia alkoholu wyst?puje, gdy kto? przestaje pi? alkohol, mimo ?e spo?ywa? go du?o przez d?ugi czas.

Zwykle rozpoczyna si? w przeci?gu jednego lub dwóch dni po przerwaniu picia i trwa do trzech dni.

U osób z zespo?em odstawienia alkoholu wyst?pi? niektóre z poni?szych fizycznych objawów:

  • dr?enie,
  • md?o?ci,
  • problemy ze snem,
  • ko?atanie serca,
  • wysokiego ci?nienia krwi,
  • ataki padaczkowe

oraz niektóre z poni?szych objawów psychicznych:

  • strach,
  • depresja,
  • pobudzenie,
  • halucynacje (postrzeganie, czucie lub s?yszenie zdarzeń, których w rzeczywisto?ci nie ma)

Zespó? odstawienia alkoholu to powa?na choroba. Je?li wyst?puje u Ciebie którykolwiek z powy?szych objawów, zwró? si? o pomoc do swojego lekarza rodzinnego lub innego pracownika s?u?by zdrowia.

Jak leczy si? zespó? odstawienia alkoholu?

Sposób leczenia zespo?u odstawienia alkoholu b?dzie zale?a? od intensywno?ci objawów. Niektóre osoby b?d? w stanie zaprzesta? spo?ywania alkoholu bez leczenia. Jednak inne b?d? wymaga? profesjonalnej terapii i wsparcia, je?li ich objawy odstawienia maj? charakter umiarkowany lub ci??ki.

Zespó? odstawienia alkoholu mo?na leczy? ?rodkiem znanym jako benzodiazepina. Je?li masz zespó? odstawienia alkoholowego, otrzymasz kuracj? benzodiazepin? przez kilka dni lub do czasu ust?pienia objawów odstawienia.

Nast?pnie dawk? benzodiazepiny nale?y powoli zmniejsza?, a w dalszej kolejno?ci ca?kowicie odstawi?. Procedura taka jest niezb?dna, poniewa? przyjmowanie przez d?ugi okres benzodiazepiny powoduj? uzale?nienie.

Cz??? osób b?dzie wymaga?a udania si? do szpitala w celu leczenia zespo?u odstawienia alkoholu.

Delirium tremens

Delirium tremens (okre?lane tak?e mianem DT) to powa?ne i niebezpieczne powik?anie procesu odstawiania alkoholu. ?Delirium” opisuje stan dezorientacji, w którym cz?sto wyst?puj? halucynacje i urojenia. ?Tremens” to drgawki lub dr?enie, które pojawia si?, gdy osoba odstawia alkohol.

Delirium tremens to nag?y przypadek medyczny. Zawsze istnieje ryzyko zgonu osoby cierpi?cej na delirium tremens. Osoby cierpi?ce na delirium tremens powinny trafia? do szpitala celem uzyskania natychmiastowej pomocy medycznej.

Jakie s? objawy delirium tremens?

W przypadku wyst?powania objawów delirium tremens b?d? wyst?powa?y niektóre z symptomów alkoholowego zespo?u odstawienia, i mo?esz:

  • mie? trudno?ci ze zrozumieniem tego, co dzieje si? w otoczeniu,
  • nie mie? ?wiadomo?ci tego, gdzie jeste?, dlaczego tam si? znajdujesz i straci? poczucie czasu,
  • widzie? lub s?ysze? zjawiska, które w rzeczywisto?ci nie wyst?puj?, np. ma?e zwierz?ta lub owady, ha?asy lub g?osy
  • czu?, ?e znajdujesz si? w niebezpieczeństwie,
  • odczuwa? strach lub zachowywa? si? agresywnie.

Delirium tremens jest stanem bardzo niebezpiecznym i mo?e prowadzi? do:

  • odwodnienia,
  • braku równowagi chemicznej,
  • przeci??enia serca,
  • obni?enia odporno?ci na infekcje.

Jak leczy si? delirium tremens?

Je?li masz objawy delirium tremens, musisz uda? si? na oddzia? szpitalny. Tam otrzymasz propozycj? kuracji maj?cej na celu zmniejszenie nasilenia objawów odstawienia alkoholu. Zastosowanym ?rodkiem zwykle b?dzie benzodiazepina.

Halucynoza alkoholowa

Halucynoza alkoholowa wyst?puje wtedy, gdy s?yszysz d?wi?ki, g?osy lub muzyk? nawet, gdy nie jeste? pod wp?ywem alkoholu lub nie przesta?e? nagle pi?. Mo?e do tego doj??, je?li regularnie pijesz i zaczynasz uzale?nia? si? od alkoholu. To stan inny ni? delirium tremens. Halucynoza alkoholowa mo?e trwa? nawet po przerwaniu spo?ywania alkoholu.

Uszkodzenia mózgu spowodowane nadu?ywaniem alkoholu

Poalkoholowe uszkodzenie mózgu (ARBD) mo?e wyst?pi? w przypadku codziennego picia przez d?ugi czas alkoholu w du?ych ilo?ciach.

Badania sugeruj?, ?e a? 3 na 10 osób uzale?nionych od alkoholu mog? cierpie? na ARBD.

Zmiany w pami?ci i procesach my?lowych zwi?zane z ARBD najprawdopodobniej wyst?pi? u:

  • kobiet pij?cych wi?cej ni? 50 jednostek alkoholu na tydzień przez pi?? lat lub d?u?ej,
  • m??czyzn pij?cych wi?cej ni? 60 jednostek alkoholu na tydzień przez pi?? lat lub d?u?ej.

Na ARBD najcz??ciej cierpi? osoby po 50. roku ?ycia, ale mo?e wyst?pi? w ka?dym wieku. Kobiety, które spo?ywaj? du?o alkoholu, maj? problemy z pami?ci? i procesami my?lowymi wcze?niej ni? m??czy?ni.

Jak alkohol uszkadza mózg?

Spo?ywanie du?ych ilo?ci alkoholu przez d?ugi czas powoduje kilka skutków, które mog? prowadzi? do uszkodzenia mózgu, w tym:

  • Uszkodzenie komórek nerwowych – prowadzi to do problemów z pami?ci? i zmian w zachowaniu.
  • Niedobór witamin – alkohol utrudnia wch?anianie przez organizm witaminy B1 i innych sk?adników od?ywczych. Bez wystarczaj?cej ilo?ci witaminy B1 komórki mózgu mog? ulec uszkodzeniu. W przypadku spo?ywania du?ej ilo?ci alkoholu, mo?na równie? zapomina? o prawid?owym od?ywianiu si?, co mo?e powodowa? dalsze niedobory ?ywieniowe.
  • Dop?yw krwi do mózgu - je?li pijesz du?o alkoholu, zwi?ksza si? ryzyko udarów, które mog? prowadzi? do uszkodzenia dop?ywu krwi do mózgu.
  • Urazy g?owy – w przypadku picia du?ej ilo?ci alkoholu, istnieje wi?ksze ryzyko wyst?pienia urazów g?owy. Mog? one prowadzi? do bezpo?redniego uszkodzenia mózgu.
  • Uszkodzenie mó?d?ku – jest to cz??? mózgu odpowiedzialna za równowag? i poruszanie si?, na któr? spo?ycie alkoholu mo?e mie? istotny wp?yw i mo?e zwi?kszy? ryzyko upadków.
  • Kurczenie si? mózgu – nasze mózgi zwyczajowo zmniejszaj? si? lub kurcz? z wiekiem. Badania wykaza?y jednak, ?e picie du?ej ilo?ci alkoholu mo?e zintensyfikowa? kurczenie si?.

Jak rozpozna?, ?e alkohol uszkadza mój mózg?

Je?li alkohol doprowadzi? do uszkodzenia Twojego mózgu, mo?esz zauwa?y? nast?puj?ce objawy:

  • pojawia si? u Ciebie dra?liwo??,
  • masz problemy z koncentracj? i z ?atwo?ci? rozpraszaj? ci? zdarzenia maj?ce miejsce w pobli?u lub w?asne my?li,
  • przestajesz o siebie dba?,
  • nie pami?tasz ca?ych przedzia?ów czasowych ani tego, co robi?e?(-a?),
  • pozbywasz si? zahamowań i pojawiaj? si?:
    • niew?a?ciwe wypowiedzi, np.: niepokojenie innych osób lub gro?enie im,
    • zachowań fizycznie, emocjonalne lub seksualnie niew?a?ciwych w stosunku do innych osób.

Zmiany te s? wywo?ane wp?ywem alkoholu na przedni? cz??? mózgu, która kontroluje zachowanie i interakcje spo?eczne.

Jakie s? rodzaje ARBD?

Istniej? ró?ne rodzaje ARBD, w tym:

  • Encefalopatia Wernickego,
  • Zespó? Korsakowa,
  • Ot?pienie alkoholowe,

Encefalopatia Wernickego,

Encefalopatia Wernickego wyst?puje, gdy organizm traci zapasy witaminy B1. Je?li cierpisz na encefalopati? Wernickego, nagle mo?e pojawi? si? jeden lub wi?cej z nast?puj?cych trzech objawów:

  • odczuwasz spl?tanie i dezorientacj?, np. nie b?dziesz wiedzia?, gdzie jeste? ani która jest godzina,
  • tracisz pewno?? utrzymywania si? na nogach,
  • Twoje oczy zaczynaj? szybko porusza? si? z boku na bok (tzw. ?oczopl?s”).

Spo?ród tych trzech objawów u wi?kszo?ci osób (80%) wyst?puj? jedynie oznaki spl?tania.

Encefalopatia Wernickego zagra?a ?yciu, ale mo?na j? wyleczy?, je?li szybko zostanie udzielona pomoc. Leczenie encefalopatii Wernickego polega na podawaniu iniekcji z witaminy B1. Zazwyczaj podaje si? j? w szpitalu w formie kroplówki lub w domu pod postaci? zastrzyku.

Je?li Ty lub kto?, kogo znasz, wykazuje objawy encefalopatii Wernickego, natychmiast zadzwoń pod numer 999.

Encefalopatia Wernickego trwa kilka dni. Niestety, mo?na to przeoczy? lub pomyli? ze stanem upojenia alkoholowego. U nieleczonej osoby cierpi?cej na encefalopati? Wernickego mog? si? rozwin?? trwa?e problemy z pami?ci?. Okre?la si? je mianem zespo?u Korsakowa.

Zespó? Korsakowa,

Zespó? Korsakowa wyst?puje, gdy encefalopatia Wernickego nie podlega leczeniu. Je?li rozwin?? si? u Ciebie zespó? Korsakowa, mo?esz wykazywa? oznaki uszkodzenia mózgu, takie jak:

  • zmiany osobowo?ci,
  • niemo?no?? zapami?tywania jakichkolwiek ostatnich zdarzeń. Nadal mo?esz by? w stanie czyta?, pisa? i koncentrowa? si? na zadaniach.
  • trudno?? w uczeniu si? nowych rzeczy,
  • utrata wspomnień o zdarzeniach, które mia?y miejsce przed pojawieniem si? choroby,
  • ?konfabulacja” – na tym etapie chory próbuje wype?ni? luk? w pami?ci b??dnymi informacjami. Na przyk?ad, u?ywaj?c starych wspomnień w niew?a?ciwym miejscu. Nie b?dziesz ?wiadomy, ?e to robisz, chocia? inne osoby mog? posiada? tego ?wiadomo??.

Ot?pienie alkoholowe,

Ot?pienie to ogólne okre?lenie pog??biaj?cych si? z czasem problemów z pami?ci? oraz zmian w my?leniu i osobowo?ci. Ot?pienie jest bardziej powszechne po?ród osób starszych.

Alkohol mo?e prowadzi? do ot?pienia poprzez niszczenie komórek mózgowych. Ot?pienie alkoholowe powoduje:

  • problemy z pami?ci?
  • k?opoty w rozwi?zywaniu problemów
  • zmiany w osobowo?ci.

W przeciwieństwie do innych rodzajów ot?pienia, osoby cierpi?ce na ot?pienie alkoholowe, nie trac? zdolno?ci j?zykowych. Dla innych mo?e by? to jednak trudniejsze, aby zauwa?y? rozwijaj?ce si? u kogo? ot?pienie alkoholowe. Objawy takiego ot?pienia mog? by? mylone z byciem pod wp?ywem alkoholu. Na przyk?ad osoby przejawiaj?ce zmniejszon? motywacj? lub niew?a?ciwe zachowania.

Wi?kszo?? rodzajów ot?pienia post?puje z czasem. Je?eli jednak osoba z ot?pieniem alkoholowym przestanie spo?ywa? alkohol, objawy towarzysz?ce tej chorobie mog? przesta? post?powa? lub nawet si? polepszy?.

Czy mo?na wyleczy? si? z alkoholowego uszkodzenia mózgu (ang. ARBD – alcohol?related brain damage)?

Pami?? osób cierpi?cych na ?agodne ARBD, po zaprzestaniu spo?ywania alkoholu, znacznie si? polepsza, jednak mo?e to zaj?? troch? czasu.

Natomiast, dla osób cierpi?cych na powa?ne ARBD, a w szczególno?ci syndrom Korsakowa, ten czas mo?e si? wyd?u?y? od 2 do 3 lat. Niektóre osoby borykaj? si? z powa?niejszymi objawami i potrzebuj? d?ugotrwa?ej opieki.

W przypadku osób z ARBD, które przestaj? spo?ywa? alkohol, szacuje si?, ?e:

  • jedna na cztery osoby w pe?ni wyzdrowieje
  • dwie na cztery osoby cz??ciowo wyzdrowiej?, pozostaj?c z pewnymi objawami
  • jedna na cztery osoby pozostanie z powa?nymi objawami.

Osoba im jest starsza, tym mniej prawdopodobne, ?e wyzdrowieje.

Osoby cierpi?ce na ARBD mog? stara? si? o ?wiadczenia lub inne formy wsparcia, je?eli choroba wp?ywa na codzienne funkcjonowanie. Wi?cej informacji o ?wiadczeniach, wsparciu finansowym i doradztwie znajduje si? na naszej stronie internetowej.

Gdzie uzyska? pomoc, aby zmniejszy? spo?ywanie alkoholu?

Osoby martwi?ce si? nadmiernym spo?ywaniem alkoholu i chc?ce uzyska? pomoc, aby przesta? lub spo?ywa? go rozwa?nie, powinny skontaktowa? si? z lekarzem pierwszego kontaktu. Lekarz powinien zada? nast?puj?ce pytania:

  • w jakich ilo?ciach spo?ywany jest alkohol
  • jak cz?sto spo?ywany jest alkohol
  • czy istnieje przesz?o?? zwi?zana z alkoholem
  • czy istniej? inne zaburzenia zwi?zane z za?ywaniem innych substancji psychoaktywnych
  • czy istniej? inne problemy ze zdrowiem psychicznym lub fizycznym.

Odpowiedzi na te pytania pomog? lekarzowi okre?li?, jaka pomoc jest potrzebna.

Istnieje równie? mo?liwo?? udania si? do lokalnego centrum pomocy uzale?nień bez skierowania od lekarza pierwszego kontaktu. Na stronie Frank znajduj? si? lista dost?pnych w twojej okolicy.

Samopomoc

Niektórzy potrafi? sami ograniczy? spo?ywanie alkoholu lub ca?kowicie przesta?, bez konieczno?ci korzystania z profesjonalnej pomocy.

Obecnie istnieje wiele zasobów internetowych, które mog? wskaza?, jaka pomoc b?dzie dla ciebie najlepsza. Lekarz pierwszego kontaktu równie? powinien poinformowa? o lokalnych organizacjach czy grupach wsparcia, które mog? pomóc w terapii.

Osobom z powa?nym uzale?nieniem od alkoholu, niemog?cym sobie poradzi? na w?asn? r?k?, zostanie zaoferowane dalsze wsparcie. Na przyk?ad skierowanie do o?rodka leczenia uzale?nień.

Terapie psychologiczne

Mo?liwo?? skierowania na terapi? psychologiczn?:

  • terapia poznawczo-behawioralna (ang. CBT - cognitive behavioural therapy)
  • terapia behawioralna i metod? sieciow?
  • inna terapia behawioralna.

Pomo?e to w zrozumieniu dlaczego istnieje potrzeba spo?ywania alkoholu i jak alkohol wp?ywa na zachowanie i ?ycie.

Leczenie

Medycznie wspomagane odstawienie

Osoby z powa?niejszym uzale?nieniem, mog? potrzebowa? pomocy w zaprzestaniu spo?ywania alkoholu. Centra pomocy uzale?nień powinny oceni? czy osoba poradzi sobie sama czy powinna uda? si? do O?rodka Terapii Uzale?nień.

Leki zapobiegaj?ce nawrotom choroby

Leki, które pomog? unikn?? ponownego spo?ywania alkoholu to:

  • Akamprozat (Akamprosate) – lek podtrzymuj?cy abstynencj? alkoholow?, zmniejsza potrzeb? spo?ywania alkoholu. Akamprozat mo?e zosta? przepisany po zaprzestaniu spo?ywania alkoholu i brany przez okres 6 miesi?cy.
  • Naltrekson (Naltrexone) – lek zatrzymuje skutki alkoholu, aby zniech?ci? osoby do jego dalszego spo?ywania. Mo?na za?ywa? do 6 miesi?cy lub d?u?ej.
  • Disulfiram – lek proponowany w momencie gdy Akamprozat i Naltrekson nie zadzia?a?y lub gdy istniej? przeciwwskazania do za?ywania.

O?rodek mieszkalno–rehabilitacyjny

Osobom uzale?nionym mo?e zosta? zaproponowany pobyt w o?rodku mieszkalno–rehabilitacyjnym je?eli odczuwaj? nast?puj?ce objawy:

  • problemy ze zdrowiem fizycznym
  • problemy ze zdrowiem psychicznym
  • problemy w ?yciu codziennym zwi?zane z prowadzeniem domu lub finansami.

Pobyt w takim o?rodku powinien trwa? maksymalnie 3 miesi?ce. Miejsce w o?rodku jest równie? zale?ne od dost?pno?ci takich centrów pomocy w twojej okolicy.

Czy nag?e zaprzestanie spo?ywania alkoholu jest niebezpieczne?

Je?eli spo?ywanie alkoholu wp?ywa na czyje? zdrowie psychiczne lub fizyczne, takie osoby chc? jak najszybciej zredukowa? ilo?? alkoholu lub ca?kowicie zaprzesta? jego spo?ywania. Mo?e by? to niebezpieczne dla osób, które spo?ywa?y alkohol przez d?ugi czas lub spo?ywaj? go codziennie w du?ych ilo?ciach.

Nag?e zaprzestanie spo?ywania alkoholu, mo?e powodowa?:

  • objawy odstawienia alkoholu
  • napad padaczkowy – zazwyczaj wyst?puje w ci?gu pierwszych 48 godzin od zaprzestania spo?ywania. Zazwyczaj wyst?puje po objawach odstawienia.
  • rozwijaj? si? powa?ne powik?ania odstawienia alkoholu. Przyk?adowo, majaczenie alkoholowe (ang. DTs – Delirium Tremens), encefalopatia Wernickego (zespó? objawów neurologicznych u alkoholików) albo zespó? Korsakowa (neuropsychiatryczne zaburzenie).

Wa?ne, aby powoli redukowa? spo?ywanie alkoholu. Bezpieczniej jest równie? robi? to z czyj?? pomoc?, zw?aszcza ?e alkohol by? spo?ywany przez d?ugi czas.

Jak mo?na pomóc osobie uzale?nionej od alkoholu?

Alkohol uzale?nia i mo?e by? ci??ko, aby go odstawi?. Je?eli znamy osob? uzale?nion? od alkoholu i próbujemy jej pomóc, nale?y wzi?? pod uwag? nast?puj?ce kroki:

  • Dowiedzie? si? wi?cej – zrozumienie, czym jest uzale?nienie od alkoholu i jak dzia?a, mo?e pomóc w lepszym zrozumieniu osoby uzale?nionej i przez co razem przechodzicie.
  • Okre?li? swoje oczekiwania – normalne jest to, ?e osoba uzale?niona przestanie spo?ywa? alkohol na d?ugi czas, ale pó?niej zacznie od nowa. Mo?e si? wydawa?, ?e jest to krok w ty?, ale nale?y pami?ta?, ?e nikt tutaj nie ?odniós? pora?ki”. Nie oznacza to równie?, ?e taka osoba b?dzie ju? zawsze spo?ywa? alkohol.
  • Zrozumienie co mo?na, a czego nie – Osoba uzale?niona musi chcie? przesta? spo?ywa? alkohol lub go ograniczy?, my mo?emy jedynie pomóc w podj?ciu tej decyzji. Trudne jest posiadanie wiedzy, ?e kto? rani siebie lub innych poprzez spo?ywanie alkoholu. Nale?y znale?? osob?, z któr? mo?na w zaufaniu porozmawia? o naszych odczuciach.
  • Uzyskaj wsparcie dla siebie – je?eli znasz osob? uzale?nion? od alkoholu, lekarz pierwszego kontaktu mo?e poda? informacj? o organizacjach, które mog? pomóc. Niektóre organizacje czy grupy wsparcia s? po to, aby pomóc w szczególno?ci rodzinie i przyjacio?om.
  • Uwa?aj na siebie – je?eli czyj? problem z alkoholem nara?a nas lub kogo?, kogo znamy na niebezpieczeństwo, nale?y porozmawia? z zaufan? osob?. Zadzwoń na 112 w przypadku nag?ego niebezpieczeństwa.

Dodatkowe informacje i wsparcie

Informacje na temat alkoholu

– informacje dotycz?ce alkoholu, obliczanie jednostek, kalorii i wskazówki jak zmniejszy? spo?ywanie alkoholu.

Centrum pomocy uzale?nień
Na podanych stronach znajduj? si? centra pomocy uzale?nień w twoim miejscu zamieszkania:

– Alcohol Change UK jest jedn? z g?ównych organizacji charytatywnych walcz?cych z alkoholem, która powsta?a w wyniku fuzji Alcohol Concern z Alcohol Research UK. Ich oferta zawiera informacje o alkoholu i jak sobie z nim radzi?.

Informacje na temat uzale?nienia od alkoholu

– Informacje z instytucji publicznej dzia?aj?cej w ramach brytyjskiego Ministerstwa Zdrowia s? przeznaczone dla opinii publicznej, aby osoby uzale?nione od alkoholu mog?y zrozumie?, do jakiej opieki s? uprawnione.

– SMART Recovery jest organizacj? charytatywn?, która oferuje spo?eczno?? grup wzajemnego wsparcia i programy szkoleniowe online, aby pomóc ludziom powstrzyma? si? od zachowań uzale?niaj?cych.

– AA jest stowarzyszeniem anonimowych alkoholików maj?cym na celu wsparcie osób uzale?nionych od alkoholu w ich procesie zdrowienia. Oferuje spotkania w ca?ej Wielkiej Brytanii jak i za granic?.

– With You dawniej pod nazw? Addaction to organizacja charytatywna, która wspiera ludzi uzale?nionych od alkoholu lub narkotyków. Oferuj? informacje i pomoc w Anglii i Szkocji oraz centrum pomocy online.

– Nacoa to organizacja charytatywna zapewniaj?ca informacje i wsparcie wszystkim osobom dotkni?tym nadu?ywaniem alkoholu przez rodziców.

Informacje dla rodziny, przyjació? i opiekunów

Alcohol Change UK zapewnia .

Informacje o alkoholowym uszkodzeniu mózgu (ARBD)

  • – Poradnik dla rodzin, opiekunów i przyjació? osób z ARBD.
  • – Organizacja maj?ca na celu podnoszenie ?wiadomo?ci na temat alkoholowego uszkodzenia mózgu poprzez informacje i edukacje pracowników s?u?by zdrowia i spo?eczeństwa.

Zasoby dotycz?ce przemocy domowej

Je?eli sami lub kto?, kogo znamy do?wiadcza przemocy domowej w wyniku spo?ywania przez kogo? alkoholu lub uwa?amy, ?e nasze spo?ywanie prowadzi do agresywnych zachowań, nale?y zapozna? si? z poni?szym:

  • , Gov.uk – strona zawiera pomocne informacje dla osób do?wiadczaj?cych przemocy domowej na terenie Wielkiej Brytanii.
  • – Respect to organizacja charytatywna dla osób, które uwa?aj?, ?e przejawiaj? sk?onno?ci do przemocy i chc? uzyska? pomoc.
  • , NSPCC (ang. National Society for the Prevention of Cruelty to Children) – Je?eli istnieje podejrzenie przemocy wobec dziecka lub jego zaniedbania, NSPCC (Stowarzyszenie na rzecz Przeciwdzia?ania Przemocy wobec Dzieci) mo?e udzieli? porady.

Przewodnik po jednostkach alkoholowych

Piwo, cydr, napoje gazowane z niewielk? ilo?ci? alkoholu

  Zawarto?? Alkoholu (ang. ABV – Alcohol by Volume) Kufel piwa (285ml) Kufel piwa (568ml) Butelka/puszka (330ml) Butelka/puszka (500ml)
?agodne piwo, lager lub cydr 3-4% 1 jednostka 2 jednostki 1,5 jednostki 2 jednostki
Standardowe piwo, lager lub cydr 4-5% 1,5 jednostki 3 jednostki 1,7 jednostki 2,5 jednostki
Bardzo mocne piwo, lager lub cydr 7,5-9% 2,5 jednostki 5 jednostek 3 jednostki 4,5 jednostki
Napoje gazowane z niewielk? ilo?ci? alkoholu 5% - - 1,7 jednostki -

Wino i napoje alkoholowe

  Zawarto?? Alkoholu (ang. ABV – Alcohol by Volume) Pojedyncze (25ml) Podwójne (50ml) Ma?y kieliszek wina (125ml) Du?y kieliszek wina (250ml) Butelka (750ml)
Wina 12-14% -  
-
Od 1,5 do 1,8 jednostki Od 3 do 3,5 jednostki 9 do 10,5 jednostki
Wina likierowe (sherry, martini, porto) 15-20% - 1 jednostka - - 14 jednostek
Napoje alkoholowe (whisky, wódka, gin) 40% 1 jednostka 2 jednostki - - 30 jednostek

Kontrolowanie spo?ywania alkoholu

Wi?kszo?? z nas bagatelizuje ilo?? spo?ywanego alkoholu. Aby wiedzie? co si? dzieje, nale?y prowadzi? dziennik z ilo?ci? spo?ywanego alkoholu w ci?gu tygodnia.

W ten sposób b?dziemy mie? lepszy obraz ile tak na prawd? go spo?ywamy. Pomo?e to równie? w okre?leniu ryzykownych sytuacji – czasu, miejsca i ludzi, które sprawiaj?, ?e pijemy wi?cej.

顿锄颈别ń Ile? Kiedy? Gdzie? Z kim? Jednostki Razem
Poniedzia?ek            
Wtorek            
?roda            
Czwartek            
Pi?tek            
Sobota            
Niedziela            
Podsumowanie tygodnia            

Autorzy

Niniejsze informacje opracowa?a redakcja Public Engagement Editorial Board (PEEB) przy 外网天堂. Informacje te odzwierciedlaj? najbardziej rzetelne dane dost?pne w czasie ich opracowywania.

Eksperci: Dr Jim Bolton, Dr Tony Rao, prof. Wendy Burn i prof. Julia Sinclair

Ze szczególnym podzi?kowaniem dla pani Diane Goslar, w opracowaniu tego materia?u.

Pe?ne referencje dost?pne na ?yczenie.

? 外网天堂 

This translation was produced by CLEAR Global (Mar 2024)

Read more to receive further information regarding a career in psychiatry